در تجليل از ادوارد سعيد
ادوارد سعيد، صداى مردم محنت كشيدهء فلسطين، آبروى روشنفكر مهاجر و استاد ادبيات تطبيقى و زبان انگليسى در سن شصت و هفتاد سالگى بر اثر سرطان خون كه از ده سال پيش به آن مبتلا بود درگذشت.
كوفى عنان در تجليل از ادوارد سعيد، از او به عنوان مفسر جهان اسلام ياد كرد و افزود كه خاورميانه با درگذشت سعيد صداى خود را از دست داد.
ادوارد سعيد در سال 1935 متولد شد، در يك خانوادهء مسيحى عرب باليد و سرانجام چهل و سه سال پيش از راه قاهره به آمريكا مهاجرت كرد. او در هاروارد ادبيات تطبيقى و ادبيات انگليسى خواند و استاد دانشگاه كلمبيا بود. مهمترين اثر او "شرق گرايى" Orientalismus نام دارد.
ادوارد سعيد در رسالهء شرق گرايى از نگاه بنده نوازانه غرب استعمارگر به مشرق زمين غارت شده خرده مى گيرد و ريشه هاى فرهنگى استعمار را در گسترهء فرهنگ ها مى جويد. سعيد آورندهء نظريهء خودمحورى اروپاست و در مقالاتش به مهاجرت و ادبيات و هنر مهاجران عنايت خاص دارد.
او از طرفداران فكر تاسيس دولت خودگردان فلسطين و از ياران ياسر عرفات بود و عمرى را در راه مبارزه براى آرمان هاى فلسطينى ها به رهبرى عرفات گذراند. با اين حال حرمت دار يهوديان بود و جا به جا از جنايت هاى فاشيست ها نسبت به يهوديان ياد مى كرد.
در سال 1991 سعيد معاهدهء صلح اسلو را نفى كرد. او اعتقاد داشت امضاى اين معاهده به معناى يك باخت بزرگ سياسى و خيانت است به آرمان هاى فلسطينى ها. او به اعتراض از شوراى ملى فلسطين كناره گيرى كرد و از آن پس خود را با قدرت درانداخت. تا وقتى كه عرفات تن به مصالحه نداده بود و بركنار بود از قدرت سياسى، سعيد با او همراهى مى كرد؛ و وقتى عرفات به قدرت رسيد، به التزام روشنفكرى خود را با قدرت سياسى درانداخت. چنين بود كه اين مرد آزاده در سال 1996 در زادگاه خود ممنوع القلم و ممنوع الانتشار شد.
ادوارد سعيد شكل تشخيص يافتهء آن حلقهء گمشده اى بود در تاريخ كه شرق را به غرب بپيوندد. غياب او از اين نظر يك ضايعهئ بزرگ فرهنگى ست.
|