پاييز امسال رساله اى منتشر شده است در پژوهش تاريخى خشونت در قرون وسطى از محقق آلمانى والنتين گروبنر به نام "بى چهرگان". گروبنر در اين رساله به قربانيان خشونت در قرون وسطى مى پردازد با اين قصد كه نشان بدهد خشونت قرون وسطايى در سدهء بيست و يكم هم، حتى در اروپاى متمدن همچنان ادامه دارد. در اروپا، براى مثال هفته اى يك زن توسط مردش در خانه به قتل مى رسد كه البته موضوع ديگرى ست و پرداختن به آن فرصتى ديگر مى طلبد.
"گروبنر" در اين رساله ابتدا ساختار قدرت سياسى را تحليل مى كند و از آنجا به شكل هاى اعمال خشونت مى رسد و از آن ها معنازدايى مى كند، با اين قصد كه دريچه اى بگشايد به ساحت قدرت. براى مثال از سنت بريدن دماغ denasatio ياد مى كند: در قرون وسطى رسم بود كه دماغ زن خيانتكار و مرد همجنس خواه را مى بريدند. در نظر گروبنر، با بريدن دماغ، زن نشان مى شد و زيبايى خود را از دست مى داد. به يك معنا اين سنت "اختگى" را نمادين مى كرد.
در ايران ما در مثل هامان از دماغ سوزى ياد مى كنيم. ممكن است بريدن دماغ denasatio كه سنتى بوده است در اروپاى آن زمان، در نزد ما ايرانى ها به سوزاندن دماغ قربانى تبديل شده است. در تاريخ بيهقى از دهان دوزى هم ياد شده است كه باز هم جنبهء نمادين دارد. نوعى سانسور دولتى بوده است توام با شكنجه. (كتابسوزى و شستن كتاب ها به آب نوع سانسور دولتى بوده است بدون شكنجهء نويسنده ن. ك براى مثال به غزليات حافظ)
از سنت هاى ديگر در اروپاى آن زمان "تصليب" قربانى بوده است در ايام كريسمس، يا اعدام قربانى در تعزيه ها. (معصوم اول نوشتهء هوشنگ گلشيرى به اين تم مى پردازد. در اين داستان در تعزيهء امام حسين، شمر را به انتقام قتل حسين گردن مى زنند.)
"بى چهرگان" نوشتهء والنتين گروبنر رساله اى ست بسيار مهم و از برخى لحاظ قابل انطباق با تاريخ اجتماعى ايران.
اين كتاب همزمان با برگزارى نمايشگاه كتاب فرانكفورت توسط انتشارات هانزر انتشار يافته است.
( براى مترجمى كه بخواهد اين كتاب را به فارسى ترجمه كند، كتاب را به رايگان با پست مى فرستم. )
شناسنامهء كتاب:
Valentin Grobner
Ungestalten
Die visuelle Kultur der Gewalt im Mittelalter; Hanser Verlag, München 2003, 205 S
كتاب هاى تازه از انتشارات گلاره (دكتر محمد علافى) به مناسبت نمايشگاه كتاب فرانكفورت
